Archangelsk is een havenstad in het noordwesten van Rusland aan de Witte Zee, gelegen op de plaats waar de Severnaya Dwina rivier uitmondt op de Witte Zee. De stad werd in 1584 als "Novye Kholmogory" gesticht door Tsaar Iwan IV ("de Verschrikkelijke"). In 1618 veranderde de naam van de stad naar Archangelsk, oftewel "Aartsengel". De naam is afgeleid van een klooster even buiten de stad, dat geweid is aan Aartengel Michaël. In de periode dat de Nederlanders handel dreven met Archangelsk heette de stad in het Nederlands dan ook Sint Michiel.

Archangelsk was lange tijd de enige zeehaven die Rusland rijk was. Van de 17e tot en met het eind van de 18e eeuw was Archangelsk de belangrijkste koopvaardijhaven van Rusland. Aanvankelijk werd er via Archangelsk veel handel gedreven met Engelsen en Schotten. Deze maakten echter vrij snel plaats voor de Nederlanders, vooral toen Peter de Grote aan de macht kwam. Peter gaf in 1693 opdracht tot de bouw van de eerste scheepswerf in Archangelsk. Het was echter dezelfde Peter die Archangelsk verdrong als zeehaven. Na zijn bezoek aan Nederland in 1697 ontwikkelde hij de haven in 'zijn' stad St. Petersburg. Vervolgens veroplichtte hij middels een verordening dat alle zeehandel via St. Petersburg moest lopen, waardoor Archangelsk min of meer gedegradeerd werd tot vissershaven.

De verordening hield echter niet lang stand; de internationale handel in Archangelsk bloeide weer op, hoewel de stad als belangrijke haven terrein verloren had aan concurrerende steden. Er werd onder andere veel hout en vis geëxporteerd naar andere streken aan de noordelijke kuststreken. Met de revolutie in 1917 herhaalde de geschiedenis zich volledig: weer werd de haven verboden om internationale handel te drijven, en weer bloeide deze later weer op. In het Sovjet-era bleef Archangelsk bespaard van de extreme restrictie's zoals die golden op veel Russische havensteden. Zo werden bijvoorbeeld Vladivostok, Novorossiisk en het nabije Moermansk gesloten steden vanwege militaire doelen (en de Koude Oorlog). Tegenwoordig is Archangelsk nog immer een belangrijke haven en vooral moderne haven met veel hout export.

Archangelsk heeft ruim 400 duizend inwoners en is voor Russische begrippen een welvarende en moderne stad. Het heeft een aantal universiteiten, waaronder een technische (maritieme) en medische. Hoewel de stad ver van de gangbare toeristische route's in Rusland afligt, is een bezoek aan Archangelsk de omweg wel waard.
Vanzelfsprekend is de Witte Zee de hoofdattractie van Archangelsk. Een wandeling langs de moderne haven, de lange brede boulevard en de terrasjes die er 's zomers opgebouwd worden geeft een goede indruk van de stad en brengt u in de arctische sfeer.
Bezienswaardig is ook het werkelijk enorme beeld van Lenin in het centrum, alsmede het niet veel kleinere beeld van Peter de Gote, welke een belangrijke rol speelde in de ontwikkeling van de stad. Afhankelijk van het seizoen is het mogelijk om een boottocht te ondernemen op de Witte Zee en eventueel een hengeltje uit te gooien. En last but not least, Archangelsk is een prima (en goedkoop) alternatief op St. Petersburg om de Witte Nachten eens mee te maken...