Izhevsk, de hoofdstad van de
republiek Udmurtië, ligt aan de Izh rivier (een zijrivier
van de Kama) ten westen van het Oeralgebergte, tussen de grotere
steden Perm en Kazan.
Van 1985 t/m 1987 werd de stad Ustinov genoemd, naar aanleiding
van de dood van de gelijknamige ex-minister van defensie in
december '84. Hoewel Izhevsk werd gesticht in 1760 kreeg het
pas nationale status in het begin van de 19e eeuw toen er op
grote schaal ijzer werd gedolven en bewerkt. Izhevsk bleef
echter bespaard van de destijds zeer vervuilende zware metallurgische
industrie omdat de stad zich specialiseerde in de fijnere ijzertoepassingen
zoals meetapparatuur, precisie productiemachines, motoren,
gereeschap en handwapens. Izhevsk bood onderdak aan Rusland's
beste staalingenieurs.
Eén van die ingenieurs bracht het naast veelvoudig "Held
van de Sovjet-Unie" zelfs tot wereldwijde faam: Mikhail
Timofeyev Kalashnikov. In 1947 ontwierp hij een revolutionair
semi-automatisch vuurwapen dat de Avtomat-Kalashnikov gedoopt werd,
beter bekend als de AK-47. De AK-47 was (en is) vooral
bekend om zijn zeer goede betrouwbaarheid in extreme omstandigheden.
Tot op heden werden er meer dan 100 miljoen (!) exemplaren van
gemaakt. Kalashnikov woont en werkt overigens nog steeds in zijn
geboortestad Izhevsk. Momenteel houdt de meester der vuurwapens
er trouwens een heel wat vreedzamere manier op na om mensen dood
te krijgen. Hij is tegenwoordig namelijk producent van, jawel...
Kalashnikov wodka.
Dit laatste is overigens niet helemaal eerlijk - Kalashnikov
heeft vanaf het begin van zijn carrière gezegd dat hij
wapens ontwierp met als doel de wereldwijde vrede te bewaken.
Hoewel hij deze boodschap zijn hele leven meedroeg, verzuimden
met name de Sovjets alsmede menig Midden- en Zuidaziatisch
leider om Kalashnikov's uitspraken kracht bij te zetten.
Izhmash
Izhevsk's grootste fabriek, Izhmash, was (en is) producent
van onder andere een groot deel van Kalashnikov's creaties.
Izhmash werd opgericht toen Tsaar Alexander
I in 1807 zijn ingenieurs opdroeg om een
wapenfabriek te bouwen in de ijzerrijke regio aan de Izh
rivier.
Vandaag de dag wordt er veel meer geproduceert dan
wapens. Zo is de fabriek o.a. bekend van het auto- en motormerk
Izh. De fabriek heeft een absolute hoofdrol gespeeld in de
ontwikkeling van de stad. Tot 1995 vormde de toren in de
voorgevel van de enorme fabriek het stadswapen (zie foto
rechts). Een groot deel van de huidige ruim zeshonderd duizend
inwoners van Izhevsk werkt(e) direct of indirect voor de
fabriek.
In het Izhmash museum is een indrukwekkende collectie
van (voormalige) Izhmashproducten te bewonderen.
Kalashnikov
heeft inmiddels een eigen, voor Russische begrippen zeer modern,
museum gekregen. Tegen een vergoeding bovenop de entreeprijs
is het mogelijk om een AK-47 te schieten op de schietbaan in
de kelder van het museum.
Udmurten
Zoals gezegd is Izhevsk de hoofdstad van Udmurtië. Het heeft
een eigen president en een (bezienswaardig) presidentieel paleis.
Izhevsk onderscheidt zich dan
ook op meerdere vlakken van de typische Russische steden, ondanks
dat het een industriestad is.
De Udmurten kunnen omschreven worden als de oorspronkelijke bewoners
van het gebied dat het huidige Udmurtië beslaat.
De Udmurten leefden, op enkele onderlinge schermutselingen na,
over het algemeen in vrede met de overige volkeren van het Kama-Volga
gebied, waaronder de Komi (Prikamye, Perm),
de Tataren (Tatarstan, Kazan), de Bashkiren
(Bashkirostan, Ufa) en de Chuvaken (Chuvakia, Cheboksary).
De Russische pioniers welke in de 17e eeuw
voet zetten in de Volgastreek deelden zij als gemeenschappelijke
vijand. De Russen kregen eigenlijk pas in de 19e eeuw toegang
tot het huidige Udmurtië, toen de Romanov tsaren van die
tijd een vriendschappelijker vorm van kolonisatie introduceerden.
De tsaren stuurden ingenieurs in plaats van het leger, om in
samenwerking met de lokale bevolking het gebied te industrialiseren.
De Udmurten hebben een eigen cultuur en taal. Hoewel Udmurten
tegenwoordig een minderheid (zo'n
30% van de bevolking) vormen in hun eigen republiek,
is Udmurts nog altijd een veelgesproken taal in de straten
van Izhevsk en de oudere (lees: niet door Russen gestichte)
plaatsen in de regio. De cultuur van de Udmurten lijkt veel
op die van de Komi en Bashkiren (oude buren), maar
heeft erg weinig overeenkomsten met de Russische cultuur.
Cultuur proeven kan in het "Nationaal centrum voor decoratieve
en toegepaste kunst", een museum in het centrum van Izhevsk.
Sterker nog, een bezoek aan Izhevsk is niet compleet zonder dit
museum gezien te hebben. Men kan hier de traditionele, zeer kleurrijke,
klederdracht van de Udmurten bewonderen, alsmede een enorme collectie
handwerken. In het museum kan men op gezette tijden zelfs zien
hoe verschillende items daadwerkelijk gemaakt worden. De Udmurten
staan bekend om hun vrolijke, zeer gedetailleerde kleurenpatronen
welke ze toepassen op vooral textiel en hout. Verder zijn de
Udmurten meesters in het maken van houten poppen. Denk hierbij
aan Rusland's meest verkochte souvenir: de matryoshka. Dit leuke
beschilderde houten poppetje (dat meestal meerdere, steeds kleinere
replica's in zich heeft) is een uitstekend voorbeeld van handwerk
uit Udmurtië.
Dat matryosjki tegenwoordig beschouwd wordt als typisch
Russisch is dus niet helemaal terecht.
Votkinsk
Udmurtië is slechts een stip op de landkaart van Rusland.
Slechts weinig Russen uit de grote steden als Moskou en St.
Petersburg zullen Udmurtië aan kunnen wijzen op de kaart.
Het plaatsje Votkinsk geniet echter meer erkenning.
Votkinsk is de 3e stad van Udmurtië (na Izhevsk en Glazov)
en ligt aan de grens met de provincie van Perm aan
de Votkinsk rivier. In 1940 kwam de
wereldberoemde componist Pjotr Ilyitsh Chaikovsky in Votkinsk
ter wereld. Zijn standbeeld prijkt voor zijn ouderlijk huis,
een groot klassiek gebouw dat nu een museum is. Vanuit het
huis kijkt men uit op de baai van de Votkinsk rivier en de
uitgestrekte bossen aan de overkant ervan. Volgens velen vormde
deze baai de inspiratie voor de naam van één
van Chaikovsky's beroemdste werken: het Zwanenmeer.
|